RONDREIS LANGS METHODISTENKERKEN

Zorgen en zegeningen delen in Bulgarije

REPORTAGE • Sinds Pinksteren 2019 is Foka van de Beek als theologe en missionair toeruster uitgezonden door zendingsorganisatie GZB naar Bulgarije. De protestantse wijkgemeente Oude Kerk ondersteunt haar uitzending naar de Methodistenkerk daar als Deelgenotengemeente, in meebidden, meeleven, meegeven. Gemeenteleden Jaap en Marieke bezochten Foka in Varna aan de Zwarte Zee al eens in 2023 en 2024 en in november het afgelopen jaar maakten zij samen met Foka een rondreis langs ook andere predikanten en gemeenten in Bulgarije.

We bezochten een vijftal kerken en ontmoetten zeven Bulgaarse predikanten, met een heel verschillende voorgeschiedenis en werkzaam in uiteenlopende contexten. Bijzonder was dat we elkaar helemaal niet kenden en binnen de kortste keren over wezenlijke dingen spraken en elkaar in het hart konden kijken.

Hoe verrassend is het als je tijdens het samen eten in een restaurant ontdekt dat je dezelfde liederen kent. Dat je mee terug moet naar huis, waar de dominee zijn gitaar pakt en we samen met zijn vrouw vierstemmig zingen in Bulgaars en Engels tegelijk. Of dat je mag logeren bij een predikanten­echtpaar in de pastorie annex kerk van Lyaskovets, en tijdens het groente snijden ineens creatieve ‘kerk naar buiten’-ideeën staat uit te wisselen.

Het ging over kerk-zijn, als je klein bent, als er (te) weinig mensen zijn die het kerkbestuur vormen, als je er als voorganger vaak alleen voorstaat.
Daarnaast konden we ervaringen en lessen uit de Nederlandse situatie delen.
Bijvoorbeeld over de twee crises van de kerk. Niet alleen krimpt de kerk en verschuift de kerk en haar impact naar de marge (‘waar zijn de mensen?’). Ook de geloofskant van de kerk – de geestelijke, spirituele dimensie van geloof en gebed – wordt vergeten (‘waar is God?’).

Het ging ook ook over over roeping en verlangen: waarom werk ik in de kerk, op deze manier – en wat is mijn verlangen en mijn hoop voor de kerk?

Het was mooi om te merken wat het deed met de predikanten. ‘Dit gesprek helpt me om mijn roeping en mijn werk opnieuw te doordenken.’ En: ‘We moeten meer focussen op de context, op de zegeningen, vragen en behoefte van de mensen die in onze buurt leven. Dat helpt ons om de goede richting te kiezen voor onze missionaire activiteiten.’

De gesprekken waren gelijkwaardig en wederkerig; de Bulgaarse predikanten waren ook nieuwsgierig naar het kerk-zijn in Nederland. Over en weer wisten we: de ontmoetingen zijn nog niet afgerond …
We zijn uitgenodigd om terug te komen en het plan is dat we eind april weer van Eindhoven naar Varna vliegen. Vandaaruit rijden we opnieuw naar Ruse aan de Donau, om de zondagse eredienst mee te maken en verder door te praten. Daarna door het uitgestrekte bergland weer naar de oude tsarenstad Veliko Tarnovo, waar een piepkleine gemeente een mooi kerkje heeft met alle uitdagingen van een grote stad.

• Jaap en Marieke van der Giessen-van Velzen
OUDE KERK GEMEENTE

Jaap werkt voor de lande­lijke Protestantse Kerk en heeft ruime ervaring in het adviseren en begeleiden van lokale kerk­besturen, op het gebied van gemeente- opbouw, missioniar werk en educatie.

Marieke is journalist op het snijvlak van samenleving en interculturele en praktische theologie en als eindredacteur jarenlang betrokken bij de uitgave van tijdschriften, bundels en boeken rondom deze thema’s.

Bulgarije is een dunbevolkt land, met prachtige natuurgebieden en betaalbaar toerisme aan de Zwarte Zee. De zeseneenhalf miljoen mensen wonen voornamelijk in en om de grote steden. Het land is eeuwenlang overheerst door de Ottomaanse Turken en daarna geknecht onder Russisch communisme. De samenleving is erg geseculariseerd, al is op papier tweederde Bulgaars- orthodox. Eén procent is protestants, één procent rooms-katholiek. ‘De kerk heeft hier een marginale positie. Bulgaren hebben er ook nauwelijks een idee bij als ik zeg dat ik voor de kerk werk’, zegt Foka van de Beek in een recent interview (Nederlands Dagblad, 31 januari 2026).