Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

De humor van Jezus – geboren uit liefde en mededogen




STARHEID DOORBREKEN Nee, er staat nergens in de Bijbel dat Jezus lachte of mensen aan het lachen maakte. Maar Jezus bediende zich wel degelijk van humor. Van het subtiele soort.

In de beroemde Bergrede (vanaf Matteüs 5) toont Jezus een grote beheersing van de taal en een gave voor ironie en woordspelingen en hanteert een onberispelijke timing. Neem Matteüs 7: ‘Oordeel niet, opdat er niet over jullie geoordeeld wordt’. Jezus gebruikt hier het beeld van de ‘splinter in het oog van je broeder of zuster’ terwijl je de ‘balk in je eigen oog niet opmerkt’. 

Humor die wil 
informeren 
en bekeren


Jezus erkent dat humor net zo’n groot deel is van de menselijke emoties als lijden en vreugde. Niet alleen om te lachen, het is humor die wil informeren en bekeren. Zelfs wanneer dit gericht 
is op een bepaalde groep, zoals de Farizeeën, is het nog steeds geboren uit liefde en mededogen. 
Een mooi voorbeeld is Johannes 8:1-11. Farizeeën brengen een vrouw bij Jezus, die op overspel betrapt is en provoceren hem door zich op de wet van Mozes te beroepen, waarin gesteld wordt dat zo’n vrouw gestenigd moet worden. Jezus zwijgt eerst, schrijft met zijn vinger in het zand en na herhaald aandringen zegt Hij: ‘Wie van u zonder zonde is, werpe de eerste steen.’

Onstuimige ‘rots’
Zo zijn er meer voorbeelden. Neem Jezus’ relatie met Petrus. Het benoemen van deze onstuimige en gretige apostel als ‘de rots’ is haast amusant. Je kunt je de glimlach bijna voorstellen als Jezus zegt: ‘Op deze rots zal ik mijn kerk bouwen.’ Keer op keer was Petrus immers allesbehalve een rots in moeilijke situaties. En toch was het inderdaad op deze ‘rots’ dat de kerk werd gebouwd. 
Met Jezus vervaagt de grens tussen de serieuze zaak van het geloof en de menselijke poging om vanuit dit geloof te leven. En omdat een deel van Petrus in ons allemaal zit, kunnen we onszelf niet altijd serieus nemen. Dat is precies Jezus’ punt. De starheid van de Farizeeën is verlammend en hun schijnheiligheid en zelfingenomenheid houden hen af van de ware relatie met het goddelijke. 

Briljante oneliners
De ontmoetingen met de Farizeeën zitten vol briljante oneliners. In Matteüs 22 wordt Jezus weer eens op de proef gesteld met de vraag: ‘Is het toegestaan de keizer belasting te betalen of niet?’ Als Jezus ‘nee’ zou antwoorden, zouden zijn tegenstanders hem kunnen aangeven als ongehoorzaam aan Rome, waarop zware straffen stonden. Zou Hij ‘ja’ antwoorden, dan hadden de Farizeeën een aanleiding om zijn autoriteit onder het Joodse volk te ondergraven met de beschuldiging van collaboratie met de Romeinse bezetter.

Een reactie waar 
de ironie van 
afdruipt

Jezus laat de vragenstellers hun zakken legen: er komen munten tevoorschijn, waarop nota bene de keizer is afgebeeld – een goed gelovige jood zou overigens nooit een Romeinse munt bij zich dragen ... hier vallen de Farizeeën door de mand. Jezus zegt dan: ‘Geef de keizer de dingen die van de keizer zijn, en aan God de dingen die van God zijn’ (Matteüs 22:21). 
Een reactie waar de ironie van afdruipt. God verdient aanbidding en lof, de keizer zijn munten. 
Even eerder is ‘de blinde die de blinden leidt’ een komisch aandoend visueel beeld en een gericht commentaar op de religieuze leiders van de dag (Matteüs 15:14). 
Denk ook aan het zo op het oog hilarische beeld dat Jezus zijn discipelen voorhoudt: ‘Het is gemakkelijker voor een kameel om door het oog van een naald te gaan, dan voor een rijke om het koninkrijk van God binnen te gaan’ (Matteüs 19:24). Hierin zit ironie en overdrijving, zinnen die een glimlach op de lippen van zijn toehoorders zullen hebben gebracht. 
En tegen een verzamelde menigte zegt Hij: ‘Je steekt toch geen lamp aan om hem onder een 
korenmaat te laten uitdoven of onder een bed weg te bergen? Nee, je zet hem op een standaard!’ (Marcus 4:21).
Lachen is 
gewoon goed 
voor de ziel 

Het is een beetje vreemd dat binnen de kerk de ‘humor van Jezus’ nogal eens wordt genegeerd. 
Misschien zijn we bang om te lachen in de aanwezigheid van het goddelijke. We hebben de neiging om visioenen van onze Heer te schuwen wanneer zij aan het lachen brengen. Toch wil Jezus dat dit belangrijke stukje emotie van de mens naar boven komt. 
Lachen is gewoon goed voor de ziel. Het stelt ons in staat om de donkere kanten van het leven met genade en kalmte te confronteren. Zonder humor zou het leven ondraaglijk zijn. 

Jan Blankespoor