Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

PERSPECTIEF

Humor en heiligschennis




Onze buurman hield wel van een grapje. Zijn vrouw minder, die was de serieuze kant het naast. Allebei waren ze gewaardeerde leden van ons kerkkoor. Op een mooie zomerzaterdagmiddag hoorde ik de buurman zeggen: ‘Hé Bets, ik heb de heg even geknipt. Niet overal even recht, beetje op en neer, maar ach, je moet maar denken: op bergen en in dalen en overal is God!’ Waarop de buurvrouw geschokt riep: ‘Jan! Ga je mond spoelen, dat is heiligschennis!’

Tja, humor en religie, vaak niet zo’n makkelijke combinatie. Als gelovigen het gevoel hebben dat Gods heiligheid in het geding is, dan kunnen er duivelse krachten loskomen. Zie het fascinerende De naam van de roos van Umberto Eco. En alle heftigheid en gewelddadigheid rond de Mohammed-cartoons. 
Over wat humoristisch is lopen de meningen even sterk uiteen als er mensen zijn. Wat de een wel grappig vindt, kan een ander diep kwetsen. En toch, stel je eens een wereld voor zonder humor …
Humor is in essentie vooral: anders zien. In woorden of beelden een verrassend ander perspectief geven dan waaraan we gewend zijn. Wel, is dat ook niet wat Jezus voortdurend doet? Hij leert zijn tijdgenoten de wet te zien vanuit een dieper perspectief: staar je niet blind op de letter, heb oog voor de Geest. Dat heeft ook een Geestig effect. Mensen die niet gezien werden komen ineens onmiskenbaar vooraan te staan: vrouwen en kinderen, hoeren en tollenaars, bedelaars en buitenlanders. In zijn gelijkenissen zijn er heel andere helden te zien dan men gewend was. 
Jezus zet je vertrouwde mensbeeld, je wereldbeeld, zelfs je godsbeeld uitdagend op zijn kop. Hij houdt ons een ander perspectief voor. Dat raakt, omdat het tegelijkertijd relativeert én aanscherpt. Net als humor dat kan.  
En Gods heiligheid dan? We denken dat ‘Gods naam niet ijdel gebruiken’ en ‘niet voor beelden neerknielen’ is om God te beschermen. Nou, Gods heiligheid kan wel tegen een stootje. Ik denk dat de Tien Woorden met name ook bedoeld zijn om onszelf te beschermen: vloeken en verafgoden doet onszelf geen goed. 
Jezus leert ons dat Gods heiligheid vooral gediend wordt door hoe we omgaan met elkaar. En in het bijzonder met mensen die Hij een andere plek geeft dan die ze bij ons vaak hebben. De eersten zijn de laatsten, wie nakomt gaat voorop …

Geloof en humor: 
met een glimlach 
anders leren zien

Wie in humor, ook in religieuze humor, alleen een bedreiging ziet, gaat aan de bevrijdende kracht ervan voorbij. Jezus zelf vernieuwt het Godsbeeld van de gefronste wenkbrauwen en de dreigende vinger. Hij vertelt over de open armen en bevrijdende lach van de Vader die intens blij is dat zijn kind er weer is en oproept om feest te vieren. 
Gelovigen mogen lachen. Onze inspiratie is het Evangelie. Letterlijk: goed of blij bericht. Wel, zo gezegd kan zelfs een glimlach een missionair getuigenis zijn.

ds. Rein Algera
Predikant Zoetermeer-Noord