Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

REISGENOTEN

Ontdekkingsreis: geloven als leefstijl




Hoe kun je geloof een plek geven in je leven? Die vraag laat Johan ter Beek, theoloog en innovator, niet los. ‘Bijna alles in het leven leren we spelenderwijs’, zegt deze pionier in de Protestantse Kerk, ‘maak er dus een spel van. We worden vaak gedreven door angst en niet door het spel dat leven heet. Ik ben altijd bezig met het zoeken van de beste strategie om dat spel te spelen.’

Om antwoord te geven op de vraag hoe geloven en leven samen opgaan introduceert Johan ter Beek het project ’Reisgenoten’, waarbij de spelregels worden vervangen door oefeningen. Ter Beek legt uit: ‘Je hebt een goed gevoel doordat je iets hebt geleerd, waardoor je iemand vooruit kunt helpen, of waarmee je de wereld mooier of creatiever maakt.’

Het doel is niet een ‘nieuwe kerk’ of een belijdenis, maar samen onderweg zijn naar een nieuwe wereld, zoals Jezus die voor ogen heeft. Als reisgenoot word je deel van een gemeenschap en hoef je het niet met elkaar eens te zijn, mag je twijfelen en kritisch zijn. Het gaat om het delen van het verlangen het leven anders in te richten, het is een manier van leren geloven, hopen en liefhebben door samen met anderen te oefenen. De ondertitel van het project is dan ook: ‘Geloven als lifestyle’. Belangrijke vragen die de reisgenoten zich stellen zijn: Wat betekent het om christen te zijn? Wat zijn de kenmerken? Is er een prioriteit binnen die kenmerken?

Vijf werkwoorden staan centraal tijdens de ontdekkingsreis die ‘Reisgenoten’ is. Ze zijn bedoeld als ‘oefengebieden’ om te proberen al iets van Gods koninkrijk te laten zien. De werkwoorden of kernwaarden komen voort uit nieuwe theologische verhalen, zoals van Tom Wright, Rob Bell en Peter Rollins, maar zijn ook te vinden in de Bijbel en in verhalen van woestijnvaders en monniken. 

ZIJN – Het leven is door God als een geschenk gegeven.
VERTELLEN – Je bent onderdeel van Gods verhaal.
LIEFHEBBEN – Je bent een geliefd mens en mag liefhebben.
MAKEN – Maak de wereld mooier en wees creatief.
LEREN – Blijf zoeken, vragen, denken en leren.

Op de website van het project staan bij deze vijf werkwoorden verschillende links, die verwijzen naar oefeningen en activiteiten. Ook voor de kinderen zijn onder het kopje ‘Reisgenootjes’ 
verschillende opdrachtjes en oefeningen ondergebracht. 

ZIJN kun 
je oefenen door je 
open te stellen’

Wanneer je mee op reis wilt is het belangrijk te beginnen bij de kern, volgens Johan ter Beek. Volgens hem bestaat er een risico ‘om christen-zijn te gaan zien als een gedragsleer, waarbij de vijf gebieden vooral bestaan uit regels om je leven vorm te geven.’ De kern van ‘Reisgenoten’ is ZIJN. Je ‘bent’ er al, voordat je iets gaat doen, of dat nu vertellen, liefhebben, maken of leren is. Je mag ontvangen, voordat je zelf iets geeft, je bent geliefd, voordat je zelf kunt liefhebben. En dat geldt ook voor de andere werkwoorden: vertellen, maken en leren. ZIJN is geen eindstadium, je mag geloven dat je mag ontvangen van God. Het begint wel bij jou, maar het eindigt niet bij jou. Tom Wright verwoordt het zo: 
‘Het evangelie ervaar je als 
eerste voor jou, maar daarna vooral door jou.’ 
ZIJN is dan ook geen passief kenmerk, je kunt dit oefenen door je open te stellen, stil te worden, te bidden. Een voorbeeld van een oefening bij de kernwaarde ZIJN is het ontwerpen van een mini-pelgrimage om aandacht te geven aan je omgeving en te ontdekken wat dat met je doet. 

‘We zijn geliefde 
mensen en mogen 
LIEFHEBBEN’

De andere vier kernwaarden vloeien daar dan als vanzelf uit voort. Zoals de kernwaarde LIEFHEBBEN die reisgenoten laat oefenen met het geven van onvoorwaardelijke liefde en het aanvoelen wie daar ontvankelijk voor is. Iedereen is welkom om mee te gaan, want we zijn geliefde mensen en mogen liefhebben. Ter Beek beschrijft het zo: ‘Een reisgenoot gaat voor radicale inclusiviteit. We willen ons aan elkaar verbinden, voor elkaar zorgen, samen eten, feesten, dansen en praten, het leven delen. Het werkt als een virus: ook als je het moeilijk vindt om anderen te omarmen, word je ermee besmet. We vieren onze kwetsbaarheid. Diversiteit zien we als een kracht. Omarmen is een kwestie van liefhebben.’ Die vergelijking spreekt ons in deze tijd bijzonder aan …

Hanneke Lam

Afbeelding: ‘Samen op weg’, Rieke Meima, arielle-art.exto.nl 

Bij dit schilderij schrijft de beeldend kunstenares: ‘Reisgenoten, een mooi thema, zeker in deze tijd. Hand in hand, soms ieder een stukje eigen route om elkaar daarna weer tegen te komen 
met opgedane ervaringen.’

Ga mee op reis
Jong en oud kan meedoen aan het project ‘Reisgenoten’. Je krijgt iedere maand oefeningen, gerelateerd aan de vijf werkwoorden ZIJN, VERTELLEN, LIEFHEBBEN, MAKEN, LEREN
Individueel of in groepsverband kun je je aanmelden en meegaan op deze ontdekkingsreis, die je ‘helpt bij het ontdekken van je eigen gelovige identiteit en bij het volgen van Jezus’. 
W protestantsekerk.nl/thema/reisgenoten


Johan ter Beek is theoloog en landelijk betrokken bij vernieuwende vormen van kerk-zijn. Voor de Protestantse Kerk in Nederland houdt hij zich bezig met monastieke initiatieven voor jongeren en jongvolwassenen. Hij is auteur bij lazarus.nl, een platform dat dagelijks inspiratie biedt aan mensen binnen en buiten de kerk die worstelen met maar ook houden van het christelijk geloof en zoeken naar relevantie, vernieuwing, emancipatie en sociale gerechtigheid.