Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

LICHT VOOR DE WERELD

Kerst met andere ogen




Half november waren we er een weekje tussenuit. Even de schaduw ontvluchten die over deze tijd hangt. Even ont-dromen naar een wereld die niet door corona wordt beheerst. Maar de realiteit was nooit ver weg. Je kunt je in zo'n vakantiehuisje ingraven, maar zodra je buiten komt word je omringd door mondkapjes en 1,5 meter-bordjes. ‘Bescherm jezelf en houd anderen op afstand’, roept de omgeving je toe. Wat daarnaast ook niet te ontlopen was: de kerstcultuur. Ver voor Sinterklaas. Overal in de straten, in vrijwel alle winkels. Tja, we willen ook collectief even ontvluch­ten en ontdromen. Meer nog dan anders hebben we behoefte om ons door donkere tijden heen te troosten. Met veel lichtjes en leuke plaatjes, met frutsels en cadeautjes, met ‘feel-good movies’ op alle zenders. Sneeuwt onze cultuur-kerst en onze kerk-kerst onder? 

Kerst komt van ‘Christus’. Het oorspronkelijke kerstverhaal gaat over de geboorte van Jezus Christus. Hij heeft mensen voorgehouden dat geloven vooral te maken heeft met kijken. Het was zijn missie om mensen elkaar en de wereld te leren zien zoals God dat doet. 

Wel, wat zie je bij die eerste Kerst? 
Schrijver Lucas vertelt over twee verloofden die gedwongen op reis moeten. Ook in een tijd van schaduw, want hun land was veroverd en bezet. De vrouw, Maria, was Godgewild zwanger. Maar als vluchtelingen in eigen land worden ze gedwongen om hemelsbreed zo’n 140 kilometer te reizen. Te voet. Misschien met een ezeltje voor de aanstaande moeder ... Als ze eindelijk aankomen krijgen ze zelfs in een eenvoudige herberg geen plaats. Misschien was er een stalletje, want als het kind geboren wordt, leggen ze het in een voederbakje voor de dieren. 
Dat vertelt Lucas. Dus onze roman­tiek met Kerst heeft zijn oorsprong in allesbehalve romantische omstandigheden. Twee op reis gejaagde mensen krijgen op een hoogst ongelukkig moment een kind. Op een hoogst ongelukkige plek, die veel meer lijkt op een lekkende vluchtelingentent op Lesbos dan op al onze knusse kerststallen. 

Onverenigbaar dan, onze kerstcultuur en het kerstverhaal?
De kerk heeft in de liturgie de kern van Kerst heel goed vorm­gegeven. Tussen de laatste zondag van het kerkelijk jaar en Kerst zitten vier zondagen. Die hebben als liturgische kleur paars. Kleur van inkeer, kleur van bezinning. Een tijd om na te denken over wat Kerst-in-het-licht-van-Christus nu eigenlijk betekent. We groeien in het donker lichtje voor lichtje toe naar het feest van de geboorte. En die begint in veel kerken ook weer in de nacht, in het donker. 

Heel goed. Want dat helpt ons beseffen dat Kerst in het duister begint. Dat krijgt extra betekenis aan het eind van een voor velen donker jaar. In alle corona-ellende, in alle ellende van mensen op Lesbos, zijn zowel de boodschap als het appèl van Kerst des te indringender. De boodschap is: God is niet afwezig. God is de donkere tijd met ons meegegaan. Zijn Kind werd geboren in een hoogst ongelukkige tijd op een hoogst ongelukkig moment. God weet wat duister is. 

Juist daarom is zijn Kind teken van het licht, een teken van hoop. Maar dat is niet alleen een boodschap, het is ook een appèl. Op onze manier van kijken. Wie gelooft dat God is er, weet juist door Kerst ook waar God is: in lichtloosheid bij mensen. Dat is een appèl om zelf oog te hebben voor mensen in het donker. Er naar je vermogen voor hen te zijn. 
Zo wordt Kerst meer dan ‘lichtjes maken’. Het wordt ‘tot licht zijn’. Een tekst op een kaartje die even moed geeft. Een telefoontje of appje dat alleen-zijn doorbreekt. Een gift die iets van nood lenigt. Tijd nemen om in een gebed het donker van jezelf of van anderen met God te delen. Helemaal niet zo spectaculair vaak. Maar anders leren zien begint bij oog krijgen voor het grootse van kribbe-klein.

In één van de etalages stond een mooie glazen stolp met drie koningen die zich over een voederbakje bogen. Ze hadden duidelijk verschillende huids­kleuren en gelaatstrekken. Er lag een laagje sneeuw op hun kleurige kleding, op het staldak en op de belendende palmboom … Historisch is al die vermenging natuurlijk een vloek. Maar als uitbeelding van het Kerstkind als ‘Licht voor de wereld’, als ‘Koning van alle volken’, een beeld van zegen. Kerst met andere ogen. 

ds. Rein Algera 

Afbeelding: ‘Hij is gekomen, God, de allerhoogste, is al onder ons. In alle eenvoud is Jezus geboren. 
Hij spoort ieder van ons aan tot vrede en verzoening met elkaar. Lof zij hem.’
Erland Sibua, ‘Kelahiran (Geboorte)’, Bali, Indonesië MissieZendingsKalender 2013 © Nederlandse Zendingsraad en Mensen met een Missie