Uitgave van de Protestantse Gemeente Zoetermeer

EEN GOED GESPREK

‘Begin bij de Bron: de Bijbel, en neem de tijd’




INTERVIEW Een goed gesprek verbindt en maakt blij. Maar hoe voer je dat nou, vooral als er verschillen in geloof en opvattingen spelen? Kerk in Zoetermeer sprak Jaap van der Giessen, tot voor kort gemeenteadviseur bij de Protestantse Kerk, over het hoe en waarom, spelregels en tips, valkuilen en verrassende ontdekkingen.

Wat is ‘een goed gesprek’, waar gaat dat over?
‘Een gesprek van hart tot hart over geloven, je drijfveren, wat ons troost, opbeurt, bemoedigt, blij maakt. Dat kan gaan over twijfels, vragen en vergezichten. Het kan spontaan ontstaan bij de koffie, na de kerkdienst, op een bankje buiten of bij de koffietafel in de supermarkt. Over plezierige dingen, over zorgelijke dingen die jou bezighouden, je deelt je leven, leeft mee met elkaar, vormt een geloofsgemeenschap. Kun je je een gesprek voor de geest halen waar je met plezier op terugkijkt? Wat maakte dat je daar nu nog enthousiast over bent? Dat zegt iets over de waarde van dat gesprek.’

Waarom is juist het geloofsgesprek belangrijk?
‘Je bezinnen op de basis: je geloof in God en je naaste, alles begint met het gesprek daarover, binnen kerkmuren en daarbuiten. Het klinkt eenvoudig, maar de praktijk kan weerbarstig zijn. Geloven raakt immers aan onze kern en geef die maar eens bloot … Wat is bijvoorbeeld waardevol voor jou in de gemeente of gemeenschap waar je bij hoort? Hoe kun je daar handen en voeten aan geven, ook als er verschillende opvattingen over bestaan? Praat erover, begin dat gesprek over kerk-zijn, over Jezus, over God, vind elkaar op basaal niveau. Ik heb twintig jaar bij het doveninstituut Effatha (nu Koninklijke Kentalis, red.) gewerkt. Hét thema daar is communicatie tussen doof of slechthorend en horend. Ik kwam voor de kerk te werken en zie daar exact hetzelfde. Het draait om communicatie, ook daar – je moet het er niet over hébben, je moet het dóen.’

Wat zijn de spelregels?
• Luister, stel verhelderende vragen.
• Het gaat niet om gelijk hebben of krijgen, het gaat om het delen van elkaars geloofs- en levensverhaal. Eventuele spanning kun je laten bestaan, de verschillen hoeven niet gladgestreken.
• ‘Proef elkaars nieren’: elkaar zien, peilen, doorgronden.
• Voer niet de discussie, maar een luisterende dialoog.
• Lees samen in rust de Bijbel op de manier van de lectio divina: lezen, stilte, reageren op de tekst, naar elkaar luisteren, herhalen.

Waar moet je voor waken?
‘In het Ouderlingenblad van februari 2018 wordt een mooie metafoor gebruikt over leidinggeven in een veelkleurige geloofsgemeenschap: ‘Hek om het weiland of bron in het veld’ (zie kader). Zoek je de grenzen op van de verschillen, van wat volgens jou niet (meer) acceptabel of geloofwaardig is? Of deel je met elkaar de bron waaruit je leeft, de drijfveer van je geloof? Hoeveel ruimte gunnen we onze medegelovige, vanuit het vertrouwen dat we gevoed worden door hetzelfde Evangelie? Of zijn we bang dat we ‘afdwalen’ als nieuwe ideeën te veel afwijken van hoe we het (altijd) gewend zijn om te doen?’

Hek of bron
Veeboeren in Australië weiden grote kuddes op enorme grasvlakten. Geen denken aan die kudde door een hek bijeen te houden. De dieren worden naar een bron gebracht en dan losgelaten. Al grazend verwijderen ze zich van de bron, maar keren daar altijd weer naar terug. Zo mogen kerkleiders erop vertrouwen dat hun gemeenschap vanuit de bron (en niet een kerkelijk hek) van het Evangelie verbonden is. (Hirsch en Frost, in: The Shaping of Things to Come)


Hoe ga je om met verschillen?
‘In alle lagen van de maatschappij wordt de kunst om met elkaar om te gaan met acceptatie en erkenning van elkaars verschillen steeds belangrijker. Die verschillen kun je ook ervaren en gebruiken als een meerwaarde in plaats van als een opgave of last. Drie kwaliteiten zijn van belang: respect, nieuwsgierigheid en trots in de zin van eigenheid en eigenwaarde (‘je naaste liefhebben als jezelf‘). Zoals de drie pootjes van een kruk of kookpot: als één pootje wegvalt, is de balans weg, ze kunnen niet zonder elkaar. In die balans kun je naar elkaar luisteren, je geeft elkaar ruimte. Maar niet passief, je stelt vragen, je bent oprecht nieuwsgierig en gaat daarmee verbinding aan. En daarin neem je jezelf en je eigen verhaal mee, je bent daarop aanspreekbaar.’

Hoe creëer je draagvlak bij veranderingen of lastige besluiten?
‘Vertrouwen, openheid en een veilige sfeer zijn cruciaal. Is dat er nog niet, ga ook dán het gesprek aan, zodat vertrouwen en wederzijds begrip kunnen ontstaan. Wees niet bang er een goede gespreksleider bij te halen. Vanuit mijn ervaring als gemeenteadviseur heeft een externe, onafhankelijke procesbegeleider overwicht, hij of zij kan geloofsgesprek agenderen en in goede banen leiden. Zwijgen of alleen met praktische zaken en zorgen bezig blijven gaat het gesprek over lastige dingen als meningsverschillen en geloofsopvattingen uit de weg, maar geeft geen lucht. Het gaat om de toonzetting. Wil je alles kloppend houden of wil je dat het groeit en bloeit? Dan kost het wat. Als twee of drie gemeenten moeten fuseren, ga je dan de dingen regelen of voer je eerst een inhoudelijk gesprek over hoe willen wij gemeente zijn? Dat noem ik geloofsgesprek. Het alternatief is doormodderen, oude patronen in stand houden, de cultuur koesteren van hoe we het gewend zijn. In een gemeente was op een bepaald punt verwijdering ontstaan tussen predikant en kerkenraadslid. Toen we het gesprek begonnen, zaten ze met de rug naar elkaar toe. Van lieverlee draaiden ze bij, letterlijk. Het verschil was niet opgelost, maar de bereidheid om er samen uit te komen was geboren.’

Geloof je in ‘het goede gesprek’?
‘Als je elkaar ontmoet, met elkaar eet, met elkaar praat over wat je gelooft, blijken verschillen vaak veel kleiner dan je dacht. Het gaat om die vanzelfsprekendheid, juist ook in de breedte van de kerk. Ik ontdekte dat zelf toen ik ook in andere wijken ging orgelspelen, daarna in de bovenwijkse contacten als scriba van Ichthusgemeente-Oost (nu de Oosterkerk), en toen bij de stap naar gemeenteadviseur bij de landelijke Protestantse Kerk. Zoek elkaar op, mét je verschillende meningen en geloofsopvattingen. Het werkt, ik geloof er heilig in.’

Jaap van der Giessen werkte twintig jaar bij Effatha in verschillende functies. Daarna tien jaar als gemeenteadviseur bij de landelijke Protestantse Kerk, waar hij sinds vorig jaar verbindend specialist is bij de afdeling Missionair. Eerder in Amersfoort was hij evangelisatieouderling, later in Zoetermeer pastoraal ouderling en scriba van Ichthusgemeente wijk 4. Momenteel is hij lid van de Oude Kerk Gemeente en organist in De Oase.


Leestips
Woord&Weg mei 2018, katern ‘Het geloofsgesprek’ en ‘Van Kletsklapper tot Zinwijzer’
jop.nl/actueel/startzondag-2018-een-goed-gesprek
• Piet Schelling, Mijn gelijk en ons geluk, Boekencentrum 2012
• P.J. Teeuw, Omgaan met verschillen in de gemeente, Groen 2007
• Nynke Dijkstra-Algra, Pastoraat voor iedereen, Boekencentrum 2000/2010
• ‘Omgaan met verschillen’ W www.jandirkpronk.nl > trots

Meer tips op Handreiking ‘Een goed gesprek’ – Werkvormen en leestips

Zeven tips voor gesprek
1. Lees een (kort) bijbelgedeelte, bijv. Matteüs 5:13-14 (‘zout zijn en licht’): wat spreekt je aan, waar blijf je achter haken?
2. Gebruik beeldtaal (bijv. ‘Kaarten op tafel’): welk beeld of voorwerp geeft weer wat geloven (gemeente-zijn, een mooie kerkdienst) voor jou betekent?
3. Bepreek bijbelse beelden van gemeente-zijn, bijv. 1 Korintiërs 12:12 (vele leden, één lichaam).
4. Kies een inspirerende persoon of verhaal uit de Bijbel en vertel waarom.
5. Kies je favoriete lied en licht toe.
6. Speel ‘Samen bomen over geloof’ (www.kerkopkop.nl)
7. Geniet samen een maaltijd.

Meer ideeën op Handreiking ‘Een goed gesprek’ – Werkvormen en leestips

Agenda deze maand

19-12-2018
Rondom de vlam

20-12-2018
De Bovenkamer 

Lees meer >>>